Η λιποπρωτεΐνη Lp(a) λειτουργεί ως ανεξάρτητος και πιθανώς αιτιώδης παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο και συμβάλλει στον «υπολειπόμενο» κίνδυνο ακόμη και όταν η κακή χοληστερίνη LDL φαίνεται σχετικά ελεγχόμενη μέσω της θεραπείας. Προς το παρόν, η μέτρησή της είναι κυρίως εργαλείο εκτίμησης κινδύνου και εντατικοποίησης πρόληψης, ενώ φάρμακα ειδικά για την μείωση Lp(a) βρίσκονται σε ανάπτυξη εδώ και κάποια χρόνια.
Η λιποπρωτεΐνη Lp(a) είναι μια μοναδική κατηγορία λιποπρωτεΐνης που μοιράζεται ομοιότητες με την LDL, αλλά έχει διάφορα διακριτά χαρακτηριστικά. Γενετικές μελέτες δείχνουν ότι το Lp (α) είναι περίπου έξι φορές πιο αθηρογόνα (δημιουργία πλάκας μέσα στην αρτηρία) από ότι η LDL σε ονομαστική βάση.
Σύμφωνα με τις συστάσεις NLA 2026 ”Lipoprotein(a) Management Simplified”, συστήνεται η μέτρηση Lp(a) μία φορά στη ζωή σε κάθε ενήλικα, για την καλύτερη εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου και την έγκαιρη εντατικοποίηση των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου όπως η διακοπή καπνίσματος, η απώλεια βάρους, η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης κλπ.
Επανάληψη μέτρησης: Συνήθως δεν απαιτείται, αλλά μπορεί να δικαιολογείται σε ενδιάμεσα επίπεδα ή σε ειδικές κλινικές καταστάσεις.
Οικογενειακός έλεγχος: Συστήνεται σε συγγενείς πρώτου βαθμού, ιδίως όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιαγγειακής νόσου.
Ερμηνεία επιπέδων
lp(a) <30mg/dl δε θεωρείται επικίνδυνη
lp(a) >50mg/dl σχετίζεται με 1.4x μεγαλύτερο κίνδυνο
lp(a) >100mg/dl σχετίζεται με 2x εκτιμώμενο αυξημένο κίνδυνο.
Η Lp(a) καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό γενετικά και δεν μειώνεται αξιόπιστα με διατροφή ή άσκηση, γι’ αυτό δεν υπάρχει ακόμη ευρέως διαθέσιμη εγκεκριμένη θεραπεία που να τη μειώνει στοχευμένα.
Σε ασθενή με υψηλή Lp(a), η στρατηγική είναι εντατικότερη διαχείριση του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου, όχι απλή παρακολούθηση της Lp(a) με βελτιστοποίηση lifestyle – διακοπή καπνίσματος, άσκηση, διαχείριση βάρους, αρτηριακής πίεσης και διαβήτη.Επιθετικότερη μείωση LDL με στατίνη σε μέγιστη ανεκτή δόση, και πρόσθετη θεραπεία όπου ενδείκνυται.
Πηγή: Νational Lipid Association 2026
www.lipid.org
